BLOG

Koken met J. de W.
Oude zielen en gehaktballen

Deel 1, Gehaktballen.

Vasco da Gama en Marco Polo hebben er jarenlang om overhoop gelegen.
Beide ontdekkingsreizigers brachten eeuwen geleden veel exotische etenswaren uit verre streken naar Europa en beiden beriepen zich erop dat de gehaktbal daar deel van uitmaakte.
Polo beweerde bij hoog en bij laag dat hij persoonlijk had gezien hoe Chinese boeren grote klompen regenwormen tot ballen kneedden, die even aanbraadden boven een houtvuurtje en ze daarna zo rauw mogelijk consumeerden.
Da Gama daarentegen zwoer dat hij bij een inheemse stam in Afrika gigantische ballen van neushoorn uitwerpselen op de menukaart had zien staan. Bah! Zegt u misschien, maar besef wel dat dit product volledig uit plantaardig materiaal bestaat dat qua geur en reuk sterk op boerenkool lijkt.
Vette pech echter voor deze twee kleurrijke types. De gehaktbal is dat pas als hij bestaat uit rund- en/of varkensvlees. Die bal nu werd reeds in de 13de eeuw in Nederland gerold. Het toeval wil dat ik graag naar de uitzendingen van Omrop Fryslân kijk en daar was onlangs een archeoloog aan het woord die alles ophelderde. In 2003 vond hij na een grootscheepse afgraving iets wonderlijks in de onderliggende, verharde kleilaag. Diepe geulen van zo’n 4 meter breed die zich door het landschap slingerden. Eerst werd gedacht aan enorme wielsporen en ook de in deze gevallen vaste buitenaardse bezoekers kwamen weer even voorbij.
Om een lang verhaal te vertellen, intensief onderzoek leverde het volgende resultaat op:
In de Friese streek waar nu de prachtige dorpjes Coënga en Loënga liggen, werd al heel vroeg veeteelt bedreven. De slachtmethodes waren in die tijd heel primitief. Een rund of varken werd meestal doodgeslagen met een knuppel en vervolgens werd het kadaver met een zo groot mogelijke groep mannen platgetrapt, denk hierbij aan het druiventrappen in de wijnstreken. Om ook in de wintermaanden nog vlees te kunnen eten werd het als volgt geconserveerd. De door het plattrappen verkregen vlees- en bottenmatten werden zo hoog mogelijk opgestapeld en dan maar rollen. Met de gehele dorpsbevolking werd de huizenhoge vleesbal door het landschap gerold tot hij mooi rond was. Tijdens dit proces plake er van alles aan de buitenkant van de vleesmassa: gras, planten, klein wild, enz enz. Zo werd de inhoud volledig luchtdicht afgesloten. De bal werd dan in een grote kuil gerold en afgedekt met takken en stromatten. Bacteriologische processen als fermentatie en rotting maakten het vlees in de volgende maanden dan lekker mals en hapklaar voor gebruik in de harde wintermaanden.
De gehaktbal wordt wel gezien als het ideale gerecht. De bol is de perfecte vorm en dan nog de hoge voedingswaarde en wat al niet. Culinair kun je er werkelijk alle kanten mee op, maar nu even niet.

Deel 2, Oude zielen

Kort geleden laaide er een korte maar hevige discussie op in ons gastenboek.
Iemand opperde dat Jan Dulles een oude ziel zou hebben. Jan reageerde heel bescheiden en zelfs ‘n beetje lacherig. Toch weet ik dat hij erom geglunderd moet hebben en ook in z’n bedje nog wel over heeft nagedacht. Jan lust nameljk wel pap van spirituele onzin.
Begrijp me niet verkeerd, dat mag ook. Op dat gebied wordt in onze maatschappij niets vreemd gevonden, er zijn zelfs hele tv zenders 24 uur per dag mee bezig. Zo zou je bijvoorbeeld volkomen ongestraft nog steeds een fanatiek aanhanger kunnen zijn van de god Wodan, de dondergod (of was dat z’n maatje Thor?) Onderschat hem niet, in zijn naam en onder zijn bescherming is half Europa decennia lang geterroriseerd door de Noormannen, een vrolijk clubje heavy metal gasten uit ‘n ver verleden. Wodan is nooit ontslagen door een officiële  instantie. Goden zijn niet aanspreekbaar op hun functioneren en bovendien nergens te vinden. Toch kan niemand beweren dat Wodan minder status heeft dan andere populaire goden. Ik bedoel maar, alles kan en we moeten er geen verkeerd woord van zeggen want dan is de wereld te klein.
De lezer begrijpt het zeker wel, ik ben geen aanhanger van ‘zwevende’ zaken.
Collega Jaap Kwakman is het met mij eens en daarom worden dit soort zaken nooit besproken tussen ons drieën. Twee tegen een is niet eerlijk.
De oude ziel dus... een mooi dichterlijk, romantisch beeld. Zelf denk ik hierbij aan wijsheid of doorleefdheid op ‘n leeftijd die dat niet rechtvaardigt. Maar iedereen mag er weer bij verzinnen wat hij wil.
Waarom kunnen we de schoonheid het mysterie van zo’n verschijnsel niet waarderen zonder onmiddelijk naar bovennatuurlijke verklaringen te gaan zoeken?
Het mooiste voorbeeld van iemand met ‘n oude ziel dat ik op dit moment kan noemen is Paolo Nutini. De Schots/Italiaanse singer/songwriter is 22 jaar oud maar klinkt als iemand die alles al gezien en gehoord heeft. Een absolute aanrader, vooral z’n laatste album Sunny side up.
Dat wat men romantisch en zweverig de ziel noemt zijn volgens mij gewoon onze hersenen en het denkvermogen dat daarin zetelt.
Kortom de ziel is perfect van vorm en bestaat uit organisch materiaal.
De ziel is een gehaktbal.

Even niet koken nu, misschien maar even luisteren naar de Heer Nutini en bedenken dat er atlijd verschillende meningen zullen bestaan over miljoenen zaken.

J. De W.